St. Josephbuurt Roosendaal
VRAAG | Herstructurering van een verouderde volksbuurt
Woningcorporatie Alwel vroeg Urban Synergy om samen met gemeente Roosendaal, de Meedenkgroep Stedenbouw, huurders, omwonenden en het Hurks Genootschap te komen tot een breed gedragen toekomstvisie voor de St. Josephbuurt. De 229 woningen van Alwel in deze buurt in de wijk Burgerhout waren verouderd en voldeden niet meer aan de eisen van deze tijd. Na uitvoerig onderzoek besloot Alwel over te gaan tot sloop-nieuwbouw, een ingreep met grote impact op bewoners en omwonenden, maar ook met kansen voor de hele omgeving. Alwel en de gemeente Roosendaal sloten hiervoor een intentieovereenkomst en gingen samen met de buurt aan de slag om te komen tot een gezamenlijk ambitiedocument als basis voor de verdere herontwikkeling.
Categorieën:
Participatie, Stedenbouw
Waar:
Roosendaal, Noord-Brabant (NL)
Opdrachtgever:
Team:
WAAROM | Behoud van karakter, ruimte voor de toekomst
De St. Josephbuurt, in 1926 gerealiseerd op initiatief van woningbouwvereniging St. Joseph en mede vormgegeven door architect Jaques Hurks, heeft een sterke eigen identiteit binnen Burgerhout. Kenmerkende hoekentrees, boogjes boven de entrees en bijzondere baksteendetails die refereren aan de Amsterdamse School maken de buurt herkenbaar. Tegelijkertijd kampte de buurt met smalle, stenige straten, een hoge parkeerdruk, weinig groen en een gebrek aan aantrekkelijke ontmoetingsplekken.
De opgave was dan ook om de waardevolle karakteristieken van de buurt te behouden en te versterken, en tegelijk een antwoord te geven op de wens van bewoners en gemeente naar meer groen, meer ontmoeting, veiligere straten en een breder en gevarieerder woningaanbod, geschikt voor jong en oud.
HOE | Participatief proces met bewoners, Alwel en gemeente
In een uitgebreid participatief traject zijn de kwaliteiten, aandachtspunten en toekomstdromen van huurders en omwonenden opgehaald. In interactieve werksessies puzzelde de Meedenkgroep Stedenbouw met een maquette van de wijk en met themacollages rond herkenbare woonwijk, veilige wijk, ontmoeten in de wijk en vergroenen van de wijk. Op basis hiervan zijn drie ontwerpprincipes en verschillende ontwikkelscenario’s getest en beoordeeld door Alwel, gemeente en bewoners.
Dit leidde tot zes gedeelde ambitiethema’s voor de nieuwe St. Josephbuurt: een herkenbare buurt, differentiatie in de buurt, ontmoeten in de buurt, vergroenen van de buurt, een veilige buurt en een duurzame buurt. Deze ambities zijn vertaald naar een voorkeursscenario, de ‘groene stadsbuurt’, met een aangepaste stedenbouwkundige structuur en meer ruimte voor groen en ontmoeting.
WAT | Ambitiedocument en beeldkwaliteitsplan
Het resultaat is het ambitiedocument ‘Groene stadsbuurt voor jong en oud’, waarin de gezamenlijke ambities, uitgangspunten en kansen van Alwel, gemeente Roosendaal en de buurt zijn vastgelegd op het gebied van stedenbouw, programma, woningtypes, openbare ruimte, klimaat en energie. Kern van het voorkeursscenario zijn twee nieuwe, groene parken centraal in de buurt, die ruimte bieden voor spelen en ontmoeten én dienen als waterberging bij hevige regenval. De Valkenburgstraat en de Maxburgh blijven als historische structuurdragers behouden, waardoor de buurt ruimtelijk sterker onderdeel wordt van het grotere Burgerhout. Er komt een gevarieerd aanbod van grondgebonden woningen, beneden-bovenwoningen en appartementen van maximaal drie lagen, geschikt voor uiteenlopende doelgroepen en met een goede mix van huur- en koopwoningen. Parkeren wordt zoveel mogelijk binnen de bouwblokken opgelost, zodat de straten een groen en levendig karakter krijgen. Alle nieuwbouw wordt all-electric uitgevoerd.
Aansluitend op het ambitiedocument heeft Urban Synergy het beeldkwaliteitsplan opgesteld. Hierin zijn de karakteristieke stijlkenmerken van de oorspronkelijke Hurkse architectuur op eigentijdse wijze vertaald naar spelregels voor de nieuwbouw: de kenmerkende afgeschuinde hoekwoningen, verfijnde baksteendetails, poortjes naar de achtertuinen en bijzondere hoekoplossingen komen terug in het nieuwe bebouwingsbeeld. Het plangebied is opgedeeld in drie architectonische eenheden – de Valkenburgstraat en Maxburgh, de parkensembles en de randen aan de Sint Josephstraat en Voorstraat – elk met een eigen karakter maar met voldoende samenhang om de herkenbaarheid van de buurt te vergroten. Het beeldkwaliteitsplan vormt tevens het toetsingskader voor de Commissie Ruimtelijke Kwaliteit.
VERVOLG | Van ambitie naar realisatie
Na een besloten tender kreeg Hazenberg | TBI de opdracht om de wijk te realiseren. GROOSMAN Architecten heeft, in samenwerking met de gemeente Roosendaal, de parkontwerpen verder uitgewerkt en vormgegeven. Enkele jaren na het opstellen van het ambitiedocument en beeldkwaliteitsplan is de vernieuwde St. Josephbuurt inmiddels gerealiseerd en officieel geopend: een herkenbare, groene en toekomstbestendige stadsbuurt waar jong en oud naast elkaar wonen, met volop ruimte voor ontmoeting, een klimaatbestendige openbare ruimte en een architectuur die het verhaal van de buurt voortzet. Urban Synergy is trots op de samenwerking met Alwel, gemeente Roosendaal, de Meedenkgroep Stedenbouw en het Hurks Genootschap, die samen dit resultaat mogelijk hebben gemaakt.
