Erf zoekt kans, Flevoland

In het kader van het project ‘Erf zoekt kans’ onderzoekt de provincie samen met onze stichting Polderlab en belangrijkste stakeholders hoe groot het vraagstuk is betreft vele agrarische erven die vrijkomen in Oost- en Zuid-Flevoland en wat succesvolle aanpakken kunnen zijn. In de Agenda Vitaal Platteland is dit door de Provincie Flevoland aangemerkt als één van de zeven urgente opgaven die de vitaliteit van het platteland in Flevoland sterk (gaan) bepalen. De provincie heeft de ambitie uitgesproken om meer ruimte te bieden voor invulling van vrijkomende erven, waardoor een grotere kans bestaat de unieke structuur van Flevoland te behouden zonder dat de aanblik verpaupert. Ze constateert evenwel dat er nog onvoldoende inzicht bestaat in het probleem van de vrijkomende erven in Oost- en Zuid-Flevoland en de mogelijkheden die er zijn voor invulling met behoud van landschappelijke en cultuurhistorische waarden.

Onze stichting heeft in het recente verleden al onderzoek gedaan in de Flevopolders, met als resultaat een biografie van de agrarische bedrijven en een diepgaand deelonderzoek naar erven in de Noordoostpolder (zie het project ‘biografie van de Noordoostpolder). 

De stichting ontwikkelt deze visie met in het bijzonder aandacht voor de behoeften van de betrokken partijen bij de herontwikkeling van in onbruik geraakte erven. Dit krijgt vorm in een wensbeeld voor toekomstige erven, nieuwe ontwikkelingen die passen binnen de kaders van duurzame landschappelijke kwaliteit, identiteit en het culturele erfgoed.

Opdrachtgever: Provincie Flevoland
Team: Miranda Reitsma, Hans Kars, Martin Jansen, Laura de Bonth en Dirk Verhagen
Locatie: Zuid- en Oost Flevoland
Jaar: 2016

Achteroever Wieringermeer

Met het veranderende klimaat loopt het waterbeheer tegen haar grenzen aan. Daarom richt Rijkswaterstaat zich op het opzetten van innovatieprojecten zoals het Achteroeverconcept dat zich richt op het beter benutten van water. Soms hebben we te veel en soms te weinig water. Door het water slimmer te verdelen in ruimte en tijd, is een meerwaarde te creëren voor economie, ecologie, leefomgeving en meerlaagse veiligheid. De eerste Achteroever is aangelegd in de Koopmanspolder te Andijk. Deze is gericht op vis en natuur. De tweede is nu in ontwikkeling, ‘Achteroever Wieringermeer’, zal zich voornamelijk richten op landbouw, tuinbouw, aquacultuur en visserij.

Miranda Reitsma heeft samen met Urban Synergy een ruimtelijke verkenning uitgevoerd naar de testlocatie in de Wieringermeer. De studie gaat over de historische en ruimtelijke opbouw van de totale polder, het beleid wat van toepassing is voor de testlocatie, de ruimtelijke kwaliteiten en tot slot zijn een aantal ruimtelijke ingrepen verkend waarbij ingegaan wordt op de vraag hoe om te gaan met schaalvergroting van dit concept. 

Opdrachtgever: Rijkswaterstaat
Team: Miranda Reitsma, Reitsma Stedebouw
Locatie: Wieringermeer
Jaar: 2014
Website: Facebook Achteroevers

Landschappelijke Inpassingstudie Paardenhouderij

Voor de eigenaar van een paardenhouderij is een landschappelijk advies opgesteld voor inpassing van een nieuw te bouwen stal, binnenrijbaan en veldschuur. In overleg met de paardenhouderij is besproken welke mogelijkheden er zijn om koppeling te maken met de omgeving, bijvoorbeeld door de achterzijde van de toekomstige rijhal in te richten als recreatief rustpunt voor de vele recreanten in het gebied, maar ook door het openstellen van routes voor wandelaars.

Hierdoor wordt de koppeling gelegd tussen de ambities die het bedrijf zelf heeft, schaalvergroting, en de lange termijnopgaven van de gemeente en het recreatieschap om de aantrekkelijkheid en recreatie te vergroten in dit gebied.

Opdrachtgever: Paardenhouderij
Jaar: 2014

Nieuw Landschap

In tijden van economische crisis is de agrarische sector een stabiele factor. Het is de drijvende kracht in perifere gebieden als de Kop van Noord-Holland, Waterpoort en Zeeuws-Vlaanderen. Het team van NieuwLandschap heeft de ontwikkeling van deze sector onder de loep genomen. De studie gaat over het landschap dat wordt voortgebracht door de moderne agrarische sector, en over de verhouding tussen het overheidsbeleid en de plannen die ondernemers en bewoners in de regio zelf ontwikkelen. Het gaat ook over de manier waarop mensen het landschap beleven en waarderen.

De innoverende landbouw geeft aanleiding om te werken aan een nieuwe laag in het cultuurlandschap die hoort bij deze tijd, in aanvulling op de historische lagen die in het landschap herkenbaar zijn. Om zo’n nieuwe laag te creëren, moeten provincies, gemeenten en ontwerpers de grote opgaven zoals de wateropgave, natuurontwikkeling, krimp en energiewinning koppelen met de individuele plannen, ambities van ondernemers in het landelijk gebied. Dat kan alleen als zij zich actief laten informeren over de bedrijfsvoering en de plannen van de bedrijven ter plaatse.

Het project is in opdracht van de Provincie Noord-Brabant, Provincie Noord-Holland, gemeentes in de kop van Noord-Holland en het Stimuleringsfonds Creatieve Industrie.

Website met de uitkomsten van het onderzoek NieuwLandschap

Link naar de Eindpublicatie

Opdrachtgever: Stimuleringsfonds creatieve industrie, provincies en regio kop van Noord-Holland
Team: ism Miranda Reitsma, Ellen Klaus. Rogier van Keulen en Mark Hendriks
Locatie: Kop van Noord-Holland, Waterpoort, Zeeuws-Vlaanderen
Jaar: 2013

Landschappelijke Inpassingstudie Melkveehouderij

Op kleinere schaal zijn voor een melkveehouder in Noord-Holland een aantal ruimtelijke modellen verkend voor uitbreiding van zijn agrarisch bedrijf. Om ruimtelijke mogelijkheden te verkennen zijn gesprekken gevoerd om inzicht te krijgen in het productieproces van het bedrijf. Waar loopt bijvoorbeeld de schone toevoerlijn (eten) en de vieze afvoerlijn (mest), hoe staan de stallen georiënteerd op de wind en in relatie tot de sloot, zijn loopafstanden van zowel koeien en bedrijfsleider efficiënt ingericht en hoe wordt een juiste koppeling gemaakt met het watersysteem)

Alle modellen zijn in 3D uitgewerkt om inzichtelijk te maken hoe de aanblik vanaf ooghoogte verandert. Hieruit komt een argumentatiekader naar voren waarin uitspraken gedaan kunnen worden hoe het zich verhoudt tot het bestaande erf, hoe de nieuwe bebouwing naar elkaar toe is georiënteerd en hoe de openheid van het gebied voldoende wordt gewaarborgd.

 

Opdrachtgever: Oly advies, Melkveehouder
Team: ism Miranda Reitsma
Locatie: Amsterdam Noord
Jaar: 2013

NieuwLandschap: Cruyslandse Kreken

De Provincie Noord-Brabant en gemeentes zijn voornemens om de bestaande kreken, gelegen aan de zuidzijde van Steenbergen te transformeren tot een ecologische verbindingszone in combinatie met waterberging en recreatie. In het verleden werden de kreken geflankeerd door prachtige bomenrijen. In de huidige situatie zijn de vele bomenrijen verdwenen en hebben verschillende agrarische bedrijven grondbezit langs de Cruyslandse Kreken. Voor deze agrarische ondernemers is het niet vanzelfsprekend om grond af te staan ten behoeve van nieuwe recreatieve verbindingen langs het water, vanwege de hoeveelheid grond die nodig is om voldoende eten te produceren voor het vee, om mest over eigen land te kunnen uitrijden of om producten op te kunnen verbouwen. 

Het projectteam van NieuwLandschap heeft verschillende grondeigenaren gesproken, de bedrijfsvoering van deze ondernemers in kaart gebracht en gezocht naar hoe de verschillende bedrijfsvoeringen verbeterd kan worden en tegelijkertijd de recreatieve paden mogelijk gemaakt worden langs de kreek. Voor een melkveehouderij in het gebied is het hebben van voldoende grond een voorwaarde om als bedrijf te kunnen bestaan en te groeien.

Het team heeft samen met het bureau Paridon x de Groot deze opgave ontwerpend verkend. In het voorstel stelt de provincie/gemeente een deel van haar gronden langs de kreek open, zodat de kalveren van de melkveehouderij kunnen grazen op deze gronden. De kalveren hebben extra grond om te grazen en deze grond mag meegeteld worden bij het totale bezit van de melkveehouder. In ruil daarvoor mag het recreatieve pad, langs de kreek en over zijn de terrein aangelegd worden. In deze opgave is gezocht naar gedeelde waarden vanuit overheden en ondernemers en zijn oplossingen gezocht in het vertalen van deze gedeelde waarden naar scenarios. Meer voorbeelden, zoals een uienboer met zeer veel verspreid grondbezit en door de vele vervoersbewegingen overlast veroorzaken voor de dorpen, en een opgave waarin een bedrijf zonder opvolging op zoek is naar een alternatieve productiemethode, winstgevend, passend bij de plek en het mogelijk maken van de recreatieve route langs de kreek. Deze voorbeelden zijn te vinden in de publicatie: Nieuw Landschap Cruyslandse Kreken.

Opdrachtgever: Provincie Noord-Brabant en Stimuleringsfonds Creatieve Industrie
Team: Reitsma Stedenbouw, Urban Synergy, Paridon x de Groot, Mark Hendriks
Locatie: West-Brabant
Jaar: 2013

Recreatie in de Rijksbufferzone

Het advies over het omgaan met recreatie in de Rijksbufferzone tussen Amsterdam en Purmerend. Middels het organiseren van een workshop met verschillende specialisten op het gebied van recreatie, landschap, ruimtelijke ordening en financiering, zijn we gekomen tot een nieuwe denkwijze.

De keuzes die gemaakt moeten worden voor de rijksbufferzone zijn sterk afhankelijk van de invalshoek die gekozen wordt voor het gebied. Vanuit de landbouw wordt het landschap anders gewaardeerd dat vanuit het oogpunt van cultuurhistorie.

Een versnelde oxidatie van het veen zorgt voor een goede ondergrond voor de landbouw maar het culturele veenweide landschap zal hierdoor verdwijnen. De belangen die natuurorganisaties in het gebied hebben zijn anders dan de recreanten. Het ontwikkelen van natuurgebieden voor watervogels zal het karakteristieke beeld van het landschap waar de recreanten van houden aantasten. Om verweving van verschillende visies en belangen te voorkomen hebben we in de workshop ingezet op het splitsen van de perspectieven in natuur, landbouw, recreatie en cultuur(historie). Hoe denken deze verschillende groepen over de rijksbufferzone en wat zijn hun eisen ten aanzien van de ontwikkeling? Waar gebeurt wat? En hoe wordt het gefinancierd?

 

Download hier het advies

Opdrachtgever: Provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit (PARK)
Team: Miranda Reitsma (PARK)
Locatie: Amsterdam-Purmerend
Jaar: 2010

Advies windplan Wieringermeer

Windenergie heeft een tegenstrijdig imago. Iedereen is voor schone energie, maar de windmolens zelf worden gezien als horizonvervuiling. Tegelijkertijd dringt zich de eindigheid van de fossiele brandstoffen steeds sterker op. De provincie Noord Holland en de gemeente Wieringermeer hebben zich tot taak gesteld om windenergie grootschalig aan te pakken. In de concept structuurvisie van de provincie is een streefwaarde van 500 megawatt aan windenergie opgenomen.

De doelstelling van de gemeente Wieringermeer is om als uitwerking van hun eigen structuurplan te komen tot een windplan. Er moet een afweging in bouwlocaties gemaakt worden met voldoende maatschappelijk draagvlak. Dat moet in een bestemmingsplan planologisch verankerd worden. Dan kan de gemeente meewerken aan aanvragen voor projectplannen, dan wel deze gemotiveerd afwijzen. Het advies is bedoeld als inspiratie voor het ontwerpproces voor het windplan van de Wieringermeer.

De Wieringermeer heeft een traditie in pionieren. Van meet af aan loopt het voorop in de agrarische vernieuwing. Ook nu weer met de energie-uitwisseling die bij de kassencomplexen van Agriport bereikt is. Het windplan voor de Wieringermeer bouwt voort op deze traditie. De nieuwste generatie windmolens kan echter niet over het hoofd worden gezien. Inpassing van windmolens in het landschap gaat dan ook niet over hoe ze zo weinig mogelijk kunnen opvallen, het gaat over hoe ze passen bij het landschap en mogelijk zelfs een nieuwe betekenis aan het landschap geven.

Bekijk hier het artikel

Opdrachtgever: Provinciaal adviseur Noord-Holland
Team: Provinciaal adviseur ruimtelijke kwaliteit Noord-Holland (Miranda Reitsma)
Locatie: Wieringermeer
Jaar: 2010

Voorbeelduitwerkingen ontwikkelingen dorpen

De Provincie Noord-Holland wil dat nieuwe ontwikkelingen in en aan de randen van de dorpen plaatsvinden op basis van hun ruimtelijke kernkwaliteiten. Zodat de identiteit en verscheidenheid behouden, versterkt of teruggebracht wordt. Drie ontwerp bureaus waaronder Urban Synergy zijn gevraagd om een voorbeelduitwerking te maken voor 3 dorpen Hauwert, Schagerbrug en Ankeveen.

Om tot afgewogen beslissingen te komen voor eventuele uitbreidingen van dorpen is een analyse gemaakt op drie verschillende schaalniveaus. De eigenheid van het gebied en landschap, de relatie van het dorp met het omliggende landschap, ruimtelijke verschijningsvorm en uiteindelijk de specifieke bebouwingstypologie, kavels, oriëntatie en korrelgrootte. Voor elk van de dorpen zijn drie verschillende ontwikkelingsperspectieven omschreven die elk een ander doel voor ogen hebben, maar dezelfde vragen beantwoorden ‘waar kan het plaatsvinden, wat is de bebouwingstypologie en op welke manier versterkt het de specifieke karakteristieken van het dorp?’.

Bij het Westfriese dorp Hauwert is ingezet op het behouden van de unieke open en gesloten afwisseling in het lint. In de kern verdraagt het lint nog een beperkte verdichting, maar naar de randen zijn de doorzichten dragend. Om het dorp te vrijwaren van ontwikkeling van introverte wijkjes wordt ervoor gepleit, uitbreidingen te maken in vormen van nieuwe linten. Dit zijn transparante linten van individuele kavels of bebouwde erven. Voorwaarde is dat de nieuwe linten voor langzaam verkeer goed verbonden worden met omliggende bestaande kern voor bereikbaarheid van voorzieningen.

Het kruisdorp Schagerbrug is vlak na de droogmaking van de Zijpe in 1597 ontstaan op de kruising van de vaarverbinding tussen en de Zuiderzee en de verbindingswegen van de kust naar het achterland. De twee assen van het kruis kennen beide een verschillende ontwikkeling en afwijkende bebouwingstypologieën. De rijke groene noord-zuid as kent grote, met sloten omrande kavels. De inbreiding kan plaatsvinden in dezelfde ruime opzet als reeds bestaande grote erven van meerdere gebouwen, met behoud van weidse vergezichten. De oost-west richting is meer in oostelijke dan in westelijke richting ontwikkeld met kleinere dichtere kavels. Hier kan de de kruisvorm juist versterkt en verlengd worden. Dit versterk op den duur ook de leesbaarheid en entree van het dorp.

Ankeveen ligt op de overgang tussen de veenpolders en het stuwwallen landschap. Door veenafgravingen is rondom het dorp een waterrijk en bebost gebied ontstaan. De open ruimtes in het landschap verscholen achter riet of bossen bieden de mogelijkheid voor uitbreidingen. De bebouwingstypologie in Ankeveen wordt gekenmerkt door bijzondere woonvormen (boswonen, waterwonen, eilanden) Door het aanbrengen van water op de daarvoor geschikte plekken in het landschap kan de beleving van het water vanuit het lint vergroot worden. De ‘nieuwe’ plassen bieden kansen voor de bijzondere woonvormen of de dwarslinten, wonen aan het water.

Opdrachtgever: Provincie Noord-Holland
Locatie: Hauwert, Schagerbrug en Ankeveen
Jaar: 2010